Konuyu Okuyanlar:
1 Ziyaretçi

Çeviri Yapılırken Dikkat Edilecek Hususlar
#1
Biliyorsunuz forumda şu zamana kadar bir sürü çeviri yapıldı, yapılıyor, daha da ötesinin yapılması planlanıyor. Ben de bundan önceki deneyimlerime dayanarak biraz sert bir üslupla da olsa bu konuda bir rehber hazırlamak istedim.

Öncelikle çeviri ciddi bir iştir. Çeviri kaliteli olmalıdır, çevirinin gönüllü olarak yapılmasının getireceği tek bahane zamandır. Gönüllü çeviri yapmak size zaman konusunda rahatlık verebilir, ancak kalitesiz iş yapma keyfiyeti vermez. Çeviri düzgün yapılmalıdır ve bu süreçte uyulması gereken çeşitli hususlar vardır. Bunlara uymamak yerine hiç çeviri yapmamak daha iyidir, bırakın başkaları yapsın veya hiç çevrilmesin. Günü gelir, birileri düzgün çevirir. Bu konuda genel olarak oyun çevirisi anlatılacak.

Birinci ve en temel husus şu ki, çevireceğiniz oyunda uzun süre vakit geçirmiş olmalısınız. İstediğiniz kadar İngilizce bilginiz olsun, yeminli tercüman olun farketmez, oynamadığınız oyunu çevirmeye kalkışmayın. Çeviri bir sanattır. Çevirirken oyunda var olan ambiyansı elinizden gelen en büyük ölçüde korumak durumundasınız. Oyunu oynamamış veya çok az oynamışsanız, oyunun verdiği hissiyatı bilemez, yavan çeviri yaparsınız. Bunu yapmayın.

İngilizceniz olmalı. Bu ne demek? O oyunu oynarken hiçbir şekilde sözlüğe bakmadan okuduğunuz metinlerin en az %90'ını anlayamıyorsanız çeviri yapmayın. Bunu yapamıyorsanız çeviri yapacak kadar İngilizceniz yok demektir, sözlük size çeviri yapma yeteneği vermez. Mesela İngilizceyi okuduğunuzu anlayacak kadar biliyorsunuzdur, bir kelime olur, o kelimenin anlamını olduğu gibi bilirsiniz, ama Türkçesini söyle deseler bir an aklınıza gelmez. Bu o dili bilmektir. O kelimeyi sözlükten bakarak çevirebilirsiniz, bunda hiçbir sakınca yok. Ama oyunu zaten hali hazırda sözlüksüz oynayamıyorsanız çeviri yapmayın, affınıza sığınarak söylüyorum; bu, çeviri yapabilecek kadar bilgiye sahip olmadığınız anlamına geliyor.

Türkçeyi bilmelisiniz. Bir TDK çalışanı kadar olmasa da mesela bağlaçları ayırmayı bilmiyorsanız, noktalama işaretinden önce boşluk koyma gibi gereksiz saçma sapan alışkanlıklarınız varsa, anlatım bozukluluğu yapmamayı bilmiyorsanız çeviri yapmayın. Hem İngilizce hem Türkçe cümleleri ögelerine ayırmayı biliyor olmanız gerek, bu kısım çok önemli. Karşınıza uzun cümleler gelecek, çevirdiğiniz ifadenin başı sonu birbirini tutmuyorsa bu kötüyü geçtim, berbat bir çeviridir. Oyuncu çevirdiğiniz metni rahatlıkla okuyabilmeli. Tekrar ediyorum, rahatlıkla okuyabilmeli. Birbiri ardına gelen cümleler benzer yapıda olmalı. Bir kişi masal anlatıyorsa ve bunu çeviriyorsanız, bir cümlede "yaptı", öbür cümlede "gitmiş" gibi ifadeler olmamalı.

İfadenin anlamını, oyun içindeki yerini bilmelisiniz. Mesela "you" sözcüğü bizde "sen" veya "siz" anlamlarına gelebilir. Bu ifadeyi oyun içinde kesinlikle görmüş olmalısınız ki doğru çevirebilin. Oyuncu eğer saygı duyulan bir karakterse, örnek veriyorum lonca lideriyse ve ona hitap eden kişi kıdemsiz sıradan bir üyeyse, oyuncu ile bir dostluğu yoksa "siz" der, "sen" demez. Oyuncu ile dostluğu olan bir karakter lonca liderine "sen" diyebilir, ya da bazen oyun içi üsluba göre kinayeli laf yapabilir, "siz" der. Bunların hepsi çok önemli, siz bunu farkedemezseniz, oynayan kişi de farkedemeyecek. Sizin farketmemeniz sizin hatanız, ama oyuncunun farketmemesi onun değil, yine sizin hatanız. Oyun içindeki anlamları yemeyin, koruyun. Bunu yapamıyorsanız çeviri yapmayın.

Terimler çok önemli. Sürekli oyunu oynamalısınız diyorum ya, bu yüzden işte. Mesela TES III: Morrowind'de "outlander" diye bir kelime vardır. Bu kelimeyi forumda kim olursa olsun "yabancı" diye çeviriyorsa berbat bir çeviri yapmıştır, haberi olsun. Morrowind oynamış biri bunun bir terim olduğunu bilir. Outlander, Dunmerlerin Morrowind dışında doğan herkes veya kendi ırkları dışındaki kişiler için kullandıkları bulunduğu yere göre hakaret anlamına da gelebilen bir kelimedir. Bu kelime eşsizdir ve eşsiz bir şekilde çevrilmelidir. Başka bir ırk kolay kolay outlander tabirini kullanmaz. "Dışarlıklı" diyebilirsiniz mesela, belki "ecnebi" denilebilir, bunun gibi eşsiz bir karşılık olmalı ve bu karşılık başka bir kelime için kullanılmamalı. Bunu bilmek zorundasınız, yoksa asıl metindeki anlamı yersiniz. Çeviriyle uğraşıp anlamı yemeyin, gidin iskender kebap yeyin, çok lezzetli bir yemektir.

Bunların hepsine uydunuz, sonundaki çevrilmiş son hali oyuncu anlamalı. Milyonda bir kişinin kullandığı Osmanlıca kelimeler bulmak şansınızı çok zorlamaktır. Mesela oyunçeviri bir zamanlar Stormcloak kelimesini Raadi olarak çevirecekti. Gökgürültüsü gibi bir anlamı varmış. Ee ben çeviriye muhtaç İngilizce bilmeyen biri olarak orijinali de anlamıyorum, çeviriyi de anlamıyorum, o zaman neden çevirdik? Bakın mesela "muvaffak olmak" diye bir tabir vardır, bu başarılı olmak anlamına gelir. Bunu bilmeyen bir kişi kültürsüzdür, bu tabiri kullanabilirsiniz. Genel olarak bu bilgiye de vakıf olmalısınız. Anlamsız çeviriler yapmayın, çevirdiğiniz cümle "kılıcı kafasından aşağı sapladı," oldu diyelim, bu ne demek? Kılıcı kafasından aşağı saplamak nedir? Bu nadiren de olsa yapılabilir, ben de düşüyorum bu hataya. Anlamı muallak çeviri çıkabiliyor, bu durumdan olabildiğince kaçınmalısınız.

Yukarıdaki kurallar çeşitlendirilebilir, anlamış olmalısınız ki çeviri öyle ha deyince yapılabilen bir şey değil. Bir çok durumda mantıklı karar verebilen, kalemi kuvvetli biri olmalı, zengin bir kelime dağarcığına sahip olmalısınız. Bunlar yoksa kitap okuyun, daha çok dil çalışın. Çeviriyi İngilizce öğrenme fırsatı olarak algılamayın, çeviri yapmak sizi illa ki geliştirecektir, ama bu "aa ben sözlük elimde her kelimeyi bakarak hiçbir şey bilmesem de çeviri yaparım" demek değil. Daha gördüğünüz İngilizce bir cümleyi ögelerine ayırarak anlayamıyorsanız, söz öbeklerini parçalara ayırıyorsanız çeviri yapabilecek kapasiteye sahip değilsiniz, zorlamayın lütfen.

Unuttuğum noktalar olabilir, siz de eğer çeviri yaparken karşılaştığınız sorunlar varsa, tavsiye eklemek istiyorsanız yorum olarak yazın, uygunsa konuyu güncelleyelim.

Daha önce böyle bir konu yazmış olabilirim bu arada, unutup tekrar yazdıysam çok komik olur. Cheesy
[+] vatansever isimli üyenin iletisini 8 üye beğendi
#2
Gece gece yine kim kızdırdı bu adamı. Eline sağlık yararlı konu olmuş.
#3
vatansever üstattan beklenen bir üslup, teşekkürler üstat.
#4
(13.06.2017, Saat: 02:02)savastutkunu67 Adlı Kullanıcıdan Alıntı: Gece gece yine kim kızdırdı bu adamı. Eline sağlık yararlı konu olmuş.

Kendime kızdım. Smile
#5
Sonuna kadar haklısınız hocam, piyasada gerçekten çok kalitesiz Türkçe çeviriler var.
#6
Hele şu özel isimlerin çevirilmesinden nefrer ediyorum. Akçay Seheryıldızı nedir ya!
#7
(20.08.2017, Saat: 13:53)senseisenpaisan Adlı Kullanıcıdan Alıntı: Hele şu özel isimlerin çevirilmesinden nefrer ediyorum. Akçay Seheryıldızı nedir ya!

Fıstık gibi <3 Nesi var? Whiterun yok Winterhold'un vs ne işi var türkçe yama da? 
Akçay, Kışhisar. 10 üzerinden 1000. Süper olmuş tamamen bize hitap eder olmuş. Daha samimi daha sıcak duruyor.
Riften ? Bir cacık çağrıştırmıyor bize. Birde  Vadikent* demek var. Müthiş bence  ellerinden öpmek lazım skyrim'i çeviren arkadaşların.



Ama mesela? Witcher'ı çevirirken gidip şimdi witcher demek varken. Asıl oyundaki hava orada. Gidip ''Efsunger'' diye çevirmiş öyle isimlendirmişler. O çocuk kötü olmuş. 1gram hoşuma gitmemişti Undecided
Ferrari olmuş sana tofaş. Öyle bir his veriyor.. Efsunger nedir? Allah aşkına... (/)_-') Orada katılıyorum o çevirilmemeliydi. 

resim
O kadar çizgi roman falan kitaplar var. Onları referans alabilirsin. Şimdi burada bunu SüperAdam! diye çevirseydi tüm havası gidecekti superman'in 
O yüzden bozmuyorlar karakterin karizmasını. Sen niye gidiyor şekil mi şekil ''Witcher' a gidip Efsunger diyorsun. Yok çiftkılıçlıyaratıkkesenadam de bari (/)_-') Tam türkçe olsun? Çok oturaklı götürgeç ;d  Cheesy
03.jpg

Harika kadın yazıyor mu? yoh. Sen niye witcher'ı efsunger yapıyon gardaş -_-
[+] ibodala isimli üyenin iletisini 3 üye beğendi
#8
@ibodala

Ayrım yapmanın anlamı nedir, anlamlı kelimeler çevriliyorsa hepsi çevrilmeli. Süperadam olarak çevrilseydi tüm havasının gideceğini nereden biliyorsun ki? Bunun olmadığı bir gerçeklikte yaşıyorsun ve bu şekilde alışmışsın. Türkçeye ilk çevrilen Superman çizgi romanları daha biz doğmadan çok önce yayımlandı, biz doğrudan çevrilmemiş haliyle büyüdük. İlk kez çevrilen bir terim anlamı karşılıyor ve eşsizse, hele fantastik bir çeviride gizemi de koruyorsa gerisi tamamen kişisel zevktir. Bana göre de Efsunger gayet uygun, hoş bir çeviri. Ne yapacağız şimdi?
[+] vatansever isimli üyenin iletisini 4 üye beğendi
#9
Sana bir şey yap demedim ki.. Ben kendi düşüncemi yazdım. Süperadam olarak çevirilseydi tüm havası gidecekti. Çünkü gidiyor, ben öyle hissediyorum. Neyini bileyim? ;d

Bir Batman var. Yarasa Adam var birde.. Sence gitmiyor mu havası? Shocked Bence gidiyor. Hatta müthiş gidiyor. Ferrari iken oluyor sana murat131


--
Ama mesela yerleşke ismi? Riften yazsa ne Vadikent yazsa ne.. O okadar önemli değil yani. Hatta daha güzel olmuş. Vadikent deyince bir tadı bir çağrışımı olmuş.
Ama.. Gidip witcher'a efsunger demene gerek yok. Bir şehir ismi gibi basit bir şey değil o. O olayın havası orada. Geralt the Witcher.

Geralt namıdiğer Efsunger. Pırrttt...

--
Hıh. Şöyle bir örnek verebilirim. Şimdi aklıma geldi. Anime izliyorsundur. Adamlar japonca animeye ingilizce dublaj yapıyorlar. Misal bleach'den örnek verelim. Herşeyi çeviriyorlar herşey ingilizce ama animenin can alıcı noktası bankai açmaları. Baaannn-kai! diye bağırmaları havası orada. Şimdi bunuda ingilizce çevirebilir uyan kelime mi yok? Anlam mı bulamıyor? Release! der bir şey.. Ama patates olur. Ferrari olur sana elektirikli pisiklet. O yüzden tüm herşeyi çevirmiş ona dokunmamışlar. İngilizce dublajda bile karakterler bankai açarken bankai diye  bağırır. Release. Açıll, kop, cart, curt bir şey uydurmamışlar. Havası bozulmasın diye*

Link
[+] ibodala isimli üyenin iletisini 1 üye beğendi